Prof. Tadeusz Maliński, wybitny polski uczony, uhonorowany tytułem doktora h. c. w Poznaniu

Utworzono 12 czerwca 2014 przez admin

 

1 (1)Prof. Tadeusz Maliński to światowej sławy polski uczony i wynalazca. Pracuje na Uniwersytecie Ohio w Stanach Zjednoczonych. 3 czerwca br. odebrał tytuł doktora honoris causa swojej rodzimej uczelni, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Korzenie Profesora Malińskiego umiejscowione są w Wielkopolsce. Urodził się w Śremie w 1946 r. Wykształcenie zdobył w Polsce: w 1969 r. ukończył studia na UAM w Poznaniu, a w roku 1975 uzyskał stopień doktora z zakresu biotechnologii na Politechnice Poznańskiej. W 1979 r. został zaproszony do pracy w zespole profesora Philipa J. Elvinga na University of Michigan w Ann Arbor w Stanach Zjednoczonych, a następnie, w 1981 r., rozpoczął pracę na University of Houston w Teksasie. W 1983 r. otrzymał stałą profesurę na Oakland University w Rochester, a w roku 2000, profesurę i imienną katedrę w naukach biomedycznych oraz zespół laboratoriów na Ohio University w Athens, gdzie od 2005 r. do niedawna pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemii i Biochemii i gdzie do dziś kieruje badaniami w swoim laboratorium. Światowy rozgłos przyniosły mu dokonania i odkrycia w dziedzinie nanomedycyny. Uważa się go za twórcę tej nowej gałęzi medycyny.

Podczas wykładu Profesora Malińskiego mogliśmy się dowiedzieć, że większość chorób naszej cywilizacji nie zaczyna się na poziomie „makro” (narządów i organów) lecz na poziomie małych cząsteczek chemicznych, o wymiarach nanometra (10-9,to znaczy jednej miliardowej jednostki podstawowej), czyli znajduje się u podstawy „odwróconej piramidy życia”. Aby poznać ten obszar, konieczne było zbudowanie urządzeń pomiarowych w nanoskali, które pozwoliłyby na obserwację in situ procesów zachodzących w pojedynczej komórce lub neuronie żywego organizmu. Udało się tego dokonać w laboratorium zespołu Profesora Malińskiego na początku lat 90. ubiegłego wieku, gdzie powstały prototypy sensorów o średnicach kilkaset razy mniejszych od włosa! W maju 1991 r., w laboratorium Prof. Malińskiego, za pomocą specjalnie skonstruowanego nanosensora zostało po raz pierwszy zmierzone stężenie tlenku azotu (NO) w żywej komórce. Wykazano obecność NO w organizmach żywych w układzie sercowo-naczyniowym i określono czas jego półtrwania na około 3 sekundy. Eksperyment ten został opublikowany w najbardziej renomowanym czasopiśmie naukowym, „Nature” w 1992 r. i uznany za największe i historyczne dla świata nauki odkrycie.

Po wykryciu NO w komórce, kolejne badania Profesora Malińskiego skupiły się na roli NO w procesach biologicznych, w wielu chorobach oraz w procesie starzenia komórek i organizmu. Wykazano, że brak NO, powodujący krzepnięcie płytek krwi jest podstawową przyczyną zakrzepów, udaru mózgu i serca. Tlenek azotu, nazywany przez Profesora „cząsteczką życia” reguluje rozkurcz mięśni naczyń i tym samym kontroluje przepływ krwi, jest przekaźnikiem informacji w mózgu i składnikiem układu immunologicznego, odgrywa też podstawową rolę w rekonstrukcji tkanek (np. w gojeniu się ran), zapobiega przyleganiu cholesterolu, komórek nowotworowych czy bakterii. Jego warstwa wyściela około 100 m² powierzchni całego układu sercowo-naczyniowego. Z kolei niedobór tlenku azotu jest przyczyną wielu chorób współczesnej cywilizacji.

Następnie, po kilku latach prób skonstruowania specjalnych systemów i nanosensorów do badania serca, pod koniec lat 90., w laboratorium Prof. Malińskiego dokonał się kolejny kluczowy przełom, szczególnie dla dziedziny medycyny i kardiologii: przeprowadzono pierwszy eksperyment pomiaru tlenku azotu in vivo w czasie każdego uderzenia serca. Udowodniono, że NO jest wytwarzany w mięśniu sercowym i reguluje jego pracę, precyzyjnie uzależnioną od jego stężenia. Bez tlenku azotu serce i życie ustaje po kilkunastu sekundach. Odkrycie to uznano za jedno z najbardziej istotnych w kardiologii ostatniej dekady ubiegłego wieku. Zmodyfikowało ono prawo Franka-Starlinga z 1918 r., opisujące mechanizm pracy serca, opierający się na modelu pompy tłoczącej.

Ponadto jednym z największych osiągnięć naukowych Profesora Malińskiego jest równoczesny pomiar i odkrycie zmian w molekularnej równowadze między tlenkiem azotu (NO), nazywanym „cząsteczką życia” a nadtlenkiem azotynu (ONOO) – „cząsteczką śmierci”. Nadmierna produkcja NO prowadzi do rozkurczu i zatrzymania pracy serca, z kolei jego niedobór powoduje pojawienie się skrzepów, skurcz serca i śmierć. Przy całkowitym braku tlenku azotu, serce zatrzymuje się po 13-16 sekundach… Dlatego tak ważna jest bardzo precyzyjna regulacja poziomu NO. Zaburzona równowaga między NO i ONOO, występuje w przypadku wielu chorób współczesnej cywilizacji, takich jak: nadciśnienie, zawał serca, udar mózgu, epilepsja, cukrzyca, miażdżyca, arterioskleroza, migrena, skrzepy, tętniaki, nowotwory, a także choroba Parkinsona i Alzheimera, choroba wieńcowa i procesy starzenia. Zatem u podstaw tych chorób znajduje się właśnie zaburzenie chemicznej równowagi między „cząsteczką życia” (NO) a „cząsteczką śmierci” (ONOO), także w nanoskali. Walka „dobrej” cząsteczki ze „złą” dokonuje się w ciągu całego naszego życia, jednak nasila się znacznie w wieku 50-55 lat.

W ten sposób odkryto molekularne procesy prowadzące do zniszczenia mózgu i znajdujące się u podstaw wielu chorób współczesnej cywilizacji. Powstają obecnie nowe, bardziej skuteczne leki stosowane w leczeniu wielu z tych chorób; można już zahamować postęp choroby Alzheimera i ograniczyć postęp wielu innych chorób układu nerwowego, w tym epilepsji. Dzięki odkryciom Profesora Malińskiego, czas przechowywania serca do transplantacji wydłużył się dwukrotnie: z 6 godzin (jak dotychczas) do 12, co dla chirurgów, kardiologów i dla ludzkiego życia stanowi kolosalną różnicę. Powstały także nowe metody przyspieszające gojenie ran i oparzeń przy użyciu tlenku azotu.

Profesor Maliński jest członkiem zagranicznym PAN i PAU oraz członkiem wielu towarzystw naukowych na świecie. Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień, w tym: Medalu Marii Skłodowskiej-Curie, Złotej Statuetki Władysława Biegańskiego, Medalu Śniadeckiego-Wróblewskiego-Olszewskiego, Krzyża Oficerskiego Orderu Zasługi RP (1999), nagrody Gemi Fund Award za najbardziej innowacyjne odkrycie w medycynie, ufundowanej przez Uniwersytet Harvarda i szwedzki Instytut Królewski (2003), Medalu Rządu RP Pro Memoria (2007), Nagrody Złotego Hipolita… Jest Honorowym Obywatelem Śremu. W 2005 r. uzyskał prestiżową nominację do wyróżnienia United States President Medal of Science, a w 2010 r., nominację Prezydenta USA, Baracka Obamy do Albert Einstein World Award of Science.

Był dwukrotnie nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie chemii i medycyny. Jest autorem około 400 prac naukowych, książek i patentów. Jego badania i odkrycia publikowane były w najbardziej renomowanych czasopismach naukowych. Liczba cytowań jego prac w literaturze światowej sięga już 10 000. Jest także profesorem honorowym uniwersytetów w São Paulo, Wiedniu, Zurychu, a także doktorem honoris causa Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (2003) i Politechniki Poznańskiej (2011).

Zainteresowania Prof. Malińskiego obejmują nie tylko naukę, ale także sztukę.Od dzieciństwa uczył się rysunku i malarstwa, a w latach 70. wykładał przez kilka lat w Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu przedmiot „Sztuka i technika”,. To właśnie wtedy opracował nowe technologie i nanosensory do niedestrukcyjnej analizy obrazów. Sensory te były prototypami tych, które później wykorzystał na polu medycznym do odkrycia i pomiaru tlenku azotu w żywych komórkach. Kolejne odkrycia pozwoliły na udoskonalenie ekspertyz autentyczności dzieł malarskich, w szczególności mistrzów holenderskich XVI i XVII wieku i na ich konserwację.

Właśnie w kontekście sztuki i jej związku z nauką, w maju 2012 r. Galeria Roi Doré zorganizowała w Paryżu konkurs sztuki „10-9 NANO-ART” dedykowany Profesorowi Malińskiemu i inspirowany jego odkryciami. Prace konkursowe w Paryżu wykonane przez artystów różnych narodowości miały na celu zobrazowanie „tego, co niewidzialne”. „To wspaniały pomysł i wielki honor dla mnie – sztuka i nauka mogą istnieć razem”, powiedział wówczas Profesor. Uniwersytet Ohio uznał konkurs nanosztuki za jedno z najciekawszych wydarzeń roku w życiu uczelni.

Trzeba też podkreślić, że Prof. Maliński jest prawdziwym ambasadorem Polski na świecie. Jest żarliwym patriotą i z dumą podkreśla swe polskie korzenie. Jest twórcą pierwszego na świecie Muzeum Armii Krajowej w Orchard Lake w stanie Michigan; przyczynił się również do powstania Muzeum Jana Pawła II w Waszyngtonie. Pozostaje ponadto w stałym kontakcie z rodzimymi uczelniami i z polskimi naukowcami.

Podczas uroczystości przyznania tytułu, Profesor Maliński zadedykował swój dorobek naukowy Poznaniowi i wyznał: „Po drugiej stronie Oceanu jestem uważany za profesora z Poznania, z Polski, pracującego chwilowo w Stanach Zjednoczonych…, i niech to już tak pozostanie.”

Jak podkreślił promotor doktoratu i dziekan Wydziału Chemii UAM, prof. dr hab. Henryk Koroniak, „dokonania Profesora Tadeusza Malińskiego stanowią w dziedzinie biologii, chemii i medycyny niekwestionowany wkład w rozwój światowej nauki”. A ponadto przyczyniają się do ratowania ludzkiego zdrowia i życia. Możemy być naprawdę dumni, że w świecie nauki mamy tak godnie reprezentującego nas ambasadora. Trawestując słowa Norwida, możemy śmiało powiedzieć, że to „Rodem Wielkopolanin, sercem Polak, a talentem – obywatel świata nauki”.

A.P.

Komentowanie zablokowane.



niedziela, 8 grudnia, 2019

  • Pogoda w Paryżu



    Niestety aktualne dane pogodowe nie są dostępne!


     
  • Kurs walut

  • Newsletter Vector Polonii

  • Partner: ASSOCIATION YOT-ART